Dinen Gerdek Gecesi Nasıl Olmalıdır? Yapılması Gerekenler Nelerdir?

Gerdek gecesi dinen ancak geçerli bir nikahtan sonra helal olur. Nişan, söz ya da aileler arasında verilen karar bu sonucu doğurmaz. Nikahın geçerli olması için tarafların açık rızası ve şahitler gerekir. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun fetvalarına göre, şartlarına uygun kıyılan resmî nikah dinen de geçerlidir. Kurul, resmî kayıt olmadan yalnız dinî törenle evlenmeyi uygun bulmaz; çünkü mehir, nafaka ve miras hakları kayıtsız evlilikte korunamaz. Türk Medeni Kanunu'nun 143. maddesi de dinî törenin ancak aile cüzdanı gösterildikten sonra yapılabileceğini söyler. Sıra bu yüzden bellidir: önce resmî nikah, sonra isteyenler için dinî tören, ardından düğün ve gerdek.

Mehir, erkeğin evlenirken eşine verdiği ya da vermeyi üstlendiği mal ya da paradır ve kadının hakkıdır. Miktarı nikahta konuşulur. Tamamının gerdekten önce ödenmesi şart değildir, bir kısmı sonraya bırakılabilir. Yüz görümlüğü ise damadın ilk gece geline taktığı hediyedir. Dinî bir zorunluluk sayılmaz, köklü bir gelenektir.

Gerdek gecesinde eşlerin birlikte iki rekât namaz kılıp dua etmesi güzel görülmüş bir uygulamadır; farz ya da vacip sayılmaz. Bu namazın dayanağı sahabe uygulamasıdır. Abdullah b. Mesud'un, yeni evlenen birine eşiyle iki rekât namaz kılmasını öğütlediği aktarılır. Namaz herhangi bir nafile namaz gibi kılınır. Erkek öne geçer, eşi arkasında durur. Özel bir sure ya da uzun bir tertip yoktur. Namazı kılmayan çiftin gecesi dinen eksik sayılmaz. Yine de evliliğe ibadetle başlamak iki tarafın heyecanını yatıştırır.

Namazdan sonra okunacak dua hadis kaynaklarında yer alır. Ebu Davud ve İbn Mace'nin aktardığı rivayete göre erkek elini eşinin alnına koyar. Allah'tan eşinin ve onun yaratılışındaki huyun hayrını ister; şerrinden de Allah'a sığınır. Duayı Arapça bilmeyen Türkçe söyler. Kadın da kendi cümleleriyle hayırlı bir evlilik, sağlık ve geçim için dua eder.

Birleşmeden önce okunan dua ise Buhari ve Müslim'de geçer: “Bismillah. Allah'ım, şeytanı bizden uzaklaştır; bize vereceğin çocuktan da şeytanı uzak tut.” Bu dua yalnız ilk geceye özgü değildir, evlilik boyunca okunur.

İlk gece birleşmenin gerçekleşmesi dinen şart değildir. Düğün günü iki taraf da yorgun ve gergindir; çoğu çift geceye saatlerce ayakta kaldıktan sonra girer. Birleşmeyi ertesi güne ya da birkaç gün sonraya bırakmak günah sayılmaz, evliliğe de zarar vermez. Yaygın yanlış, gerdek gecesini mutlaka tamamlanması gereken bir sınav gibi görmektir.

Hadislerin öğütlediği şey acele etmek değil, yakınlık kurmaktır. Buhari'deki bir rivayette Hz. Âişe, Hz. Peygamber'e güzel koku sürdüğünü, onun da eşlerinin yanına böyle gittiğini anlatır. Sohbet etmek, birlikte bir şeyler yemek ve çekingenliğin geçmesini beklemek de birleşmeden önceki hazırlığın parçasıdır.

Eşlerden biri hazır olmadığını söylediğinde diğerinin ısrar etmemesi gerekir. Zorlamak hem dinin öğütlediği güzel geçime hem de eşin hakkına aykırıdır. Nisa suresinin 19. ayeti erkeklere eşleriyle iyi geçinmelerini emreder; bu emir ilk geceden başlar. Kaygı günlerce sürüyor ya da birleşme ağrı yüzünden mümkün olmuyorsa çekinmeden bir kadın doğum uzmanına danışılır.

Gerdek gecesinin kesin yasakları sınırlıdır ve hepsi ayete ya da hadise dayanır. Bunların dışında kalan “şu gün olmaz, şu gece uğursuzdur” türü inançların dinde karşılığı yoktur. Yasaklar şunlardır:

• Âdet döneminde birleşmek; Bakara suresinin 222. ayeti gereği haramdır, loğusalık da aynı hükme bağlıdır.

• Arka yoldan ilişki; her dönemde haramdır.

• Ramazan'da oruçluyken gündüz birleşmek; iftardan imsaka kadar olan süre serbesttir.

• Hac ya da umre için ihramlıyken birleşmek.

• Gecede yaşananları başkasına anlatmak.

Düğün tarihi âdet dönemine denk gelirse nikah ve düğün geçerlidir; yalnız birleşme, kanama bitip gusül alındıktan sonraya kalır. Bu günlerde eşlerin aynı yatakta yatması, sarılması ve birbirine yakın olması yasak değildir. Fıkıh kitaplarındaki yaygın görüş, yasağın göbek ile diz arasını kapsadığı yönündedir. Düğün tarihini seçerken gelinin âdet takvimine bakmak bu sıkıntıyı baştan önler.

Mahremiyet yasağı, gelenek yüzünden kolayca çiğnenir. Müslim'in aktardığı hadise göre, eşiyle birlikte olup sonra onun sırrını yayan kişi kıyamet günü Allah katında en kötü durumdaki insanlardandır. Bazı yörelerde süren çarşaf gösterme ya da kapıda bekleme geleneği bu hadisle bağdaşmaz. Dinin böyle bir şartı yoktur. Gelinin ya da damadın yakınlarına ayrıntı anlatması da aynı yasağın içindedir.

“İki bayram arası düğün olmaz” sözü de dinî bir hüküm sayılmaz. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun fetvasına göre iki bayram arasında nikah kıymanın ve düğün yapmanın dinen sakıncası yoktur. Hz. Âişe, Hz. Peygamber'le Şevval ayında evlendiğini söyler; Şevval, Ramazan ve Kurban bayramlarının arasındaki aydır.

Birleşme gerçekleştiyse iki eşe de gusül farz olur; gerçekleşmediyse gusül gerekmez. Guslü hemen almak şart değildir. Ölçü, sıradaki namazın vaktini kaçırmamaktır. Düğün gecesinden sonraki ilk namaz çoğu zaman sabah namazıdır; gusül bu yüzden güneş doğmadan alınmalıdır. Düğün yorgunluğuyla uyuyakalıp sabah namazını kaçırmamak için saati önceden kurmak yeterlidir.

Hanefi mezhebine göre guslün üç farzı vardır: ağza su vermek, buruna su vermek ve bedenin tamamını kuru yer kalmayacak biçimde yıkamak. Hz. Peygamber'in cünüpken uyumak istediğinde abdest aldığı Buhari ve Müslim'de aktarılır. Guslü sabaha bırakan çiftin uyumadan önce abdest alması bu sünnete uygundur. Banyoyu ve temiz havluyu önceden hazırlamak sabahı telaşsız geçirmenizi sağlar.

Düğün yemeği vermek, fıkıhtaki yaygın görüşe göre sünnettir; bu yemeğe velime denir ve evliliği çevreye duyurmanın yoludur. Hz. Peygamber, Abdurrahman b. Avf'a “Bir koyunla da olsa ziyafet ver” demiştir. Yemeğin nikahta mı, gerdekten önce mi, sonra mı verileceği konusunda âlimler farklı görüşler bildirmiştir; uygulamada yörenin geleneği belirleyici olur. Ölçü imkândır; gösteriş ve israf hoş karşılanmaz.

İkram büyük bir sofra olmak zorunda değildir. Sade bir yemek, bir tatlı ya da misafirin eline verilen nikah şekeri aynı sevinci paylaşmanın yoludur. Düğün hazırlıklarında sık görülen durum şudur: aileler haftalarca salonu, yemeği ve hediyeliği konuşur, çiftin ilk gecesi için kimse tek cümle kurmaz.

Birkaç küçük hazırlık geceyi kolaylaştırır. Düğünden önce hafif bir şeyler yiyin, çünkü çoğu çift kendi düğününde yemek yiyemez. Odada su, seccade ve temiz kıyafet bulunsun. Düğün çıkışı eve kalabalığın girmesine izin vermeyin. Namazı, duayı ve o geceden beklentinizi düğünden önce eşinizle konuşun. Konuşulmuş bir gece çok daha sakin geçer.